Over de totstandkoming van Het Panoramagebouw, 1877 – 1878 (1)

Wie was de Grote Inspirator?

Verteller: IMG_1170.jpg Frits Slicht
Auteur: IMG_1170.jpg Frits Slicht
Plantage Middenlaan 50

Inleiding
Met een grote klap eindigt het verhaal van het Panoramagebouw aan de Plantage Middenlaan. Die grote klap is op 15 oktober 1935 als de koepel van dit ooit zo imposante gebouw met een daverende klap naar beneden komt. Volgens het Algemeen Handelsblad van die dag: ‘de laatste voorstelling was een succes’.

Remise Schulpenbrug van de Amsterdamsche Omnibus Maatschappij, Weesperzijde 144. Foto door een onbekende fotograaf. Archief van G.B. Salm en A. Salm Gbzn, datering - 1900 ca.

Remise Schulpenbrug van de Amsterdamsche Omnibus Maatschappij, Weesperzijde 144. Foto door een onbekende fotograaf. Archief van G.B. Salm en A. Salm Gbzn, datering - 1900 ca.

Het Begin

Het verhaal was in augustus 1877 begonnen met een initiatief van een aantal ingezetenen van Amsterdam. Onder hen o.a. de architecten A.L. van Gendt, J.L. Springer en I. Gosschalk. Bijna een jaar later geeft B & W van Amsterdam haar fiat aan de oprichting tot stichting van een Panoramagebouw aan de heer Westerman c.s.

Op 19 oktober 1878 wordt de notariële akte opgemaakt van de oprichting van de Naamloze Vennootschap Panorama – Maatschappij. In de woorden van het Algemeen Handelsblad van 22 oktober 1878: “De Panorama - Maatschappij is zaterdag hier ter stede opgericht, met een kapitaal van ƒ 250,000, grotendeels geplaatst. Directeuren zijn de heren K. H. Schadd, A. Caramelli, W. F. Ramann, F. J. W. H. Schmitz en dr. G. F. Westerman. Het Panoramagebouw wordt, gelijk vroeger is gemeld, opgetrokken op de te dempen Plantage Muidergracht, door den architect I. Gosschalk.”

Gerardus Frederik Westerman en Izak Gosschalk

Gerardus Westerman wikipedia.org Gerardus Frederik Westerman was geen onbekende in de buurt. Hij was de eerste directeur van Artis en oprichter van ‘de Amsterdamsche Omnibus Maatschappij’ (AOB). De AOB was opgericht om de Dam te verbinden met de Plantage en zou als bijonderneming de Panoramamaatschappij hebben willen stichten (bron: De Telegraaf van 13-08-1935). Of dit ook werkelijk zo in elkaar stak, valt niet te achterhalen. De naam Westerman is overigens nog steeds verbonden met de Plantage: de Plantage Westermanlaan.

Artis Schouwburg (1), SAA – Inv. Nr. 15009 - 13280

Artis Schouwburg (1), SAA – Inv. Nr. 15009 - 13280

Na zijn overlijden in 1890 bleek dat hij zijn woning (Plantage Middenlaan 24) met de grond bestemd had voor de bouw van een Schouwburg. Dit werd de Artis Schouwburg, na het faillissement in 1894 bekend als De Hollandsche Schouwburg. Zie in dit verhaal een verhaal ook de twee afbeeldingen!

Artis Schouwburg (2), SAA – Inv. Nr. 15009 - 13280

Artis Schouwburg (2), SAA – Inv. Nr. 15009 - 13280

De genoemde architect is Isaac of Izak Gosschalk en was initiatiefnemer van het eerste uur. Hij won de door de Panorama – Maatschappij uitgeschreven ontwerpwedstrijd. Lees meer over deze architect via deze website: AMSTERDAM op de KAART Zijn naam vinden we terug als de Gosschalklaan in het Westerpark, hij was ook de architect van de Westergasfabriek.

Terug naar de INHOUDSOPGAVE

Naar het volgende verhaal: VERHAAL 2

Copyrights: Alle rechten voorbehouden

71 keer bekeken