Staat de toekomst van het Panoramagebouw ter discussie? (8)

Sluiting?

Op 26 februari 1890 verschijnt een opmerkelijk artikel in het Algemeen Handelsblad. De toekomst van het Panoramagebouw zou ter discussie staan. Zou het een mogelijkheid zijn het gebouw om te vormen tot een grote schouwburg is de vraag. De architect van het gebouw, Izak Gosschalk, bestudeert de mogelijkheden. Het bestuur van het Nederlands Toneel heeft dit plan ter sprake gebracht bij het bestuur van de Panorama Maatschappij. Hun plan komt niet zomaar uit de lucht vallen. Door de brand in de Stadsschouwburg zit men met een gebrek aan een groot podium.

In de Kunstzaal

Dit is het begin van een discussie die zich over vele jaren zal uitspreiden. Vooralsnog staat het volgende panorama namelijk al in de planning en gaan de tentoonstellingen gewoon door, bijvoorbeeld met het werk van de als talentvol beschreven Thérèse Schwartze (opening op 6 april 1890). Talentvol misschien wel, maar na een maand maakt men bekend dat de toegangsprijs van 25 cent zal worden gehalveerd (vanaf 5 mei 1890). Een uitgebreide beschrijving van deze tentoonstelling  in N.v.d.D. van 14 april 1890

Een groter succes is het Panorama Jeruzalem (ook wel bekend onder de naam ‘De Kruisdood van Christus’) van de schilder A. Brouwer. Het gaat om Anthonius Brouwer. In de kranten verschijnen zowel positieve als negatieve verhalen of ingezonden brieven. Naar aanleiding van een negatieve reactie in het Algemeen Handelsblad voelt de schilder zich genoodzaakt te reageren. De kritische kanttekeningen waarop hij reageerde heb ik niet kunnen traceren, zijn korte reactie middels een ingezonden brief wel ( de inhoud ). Het Panorama Jeruzalem heeft er lang gehangen, in totaal meer dan 12 jaar (met een onderbreking van zes jaar). De organisatie van dit panorama was in handen van een voor dit doel speciaal opgerichte Naamloze Vennootschap (N.V.): Het panorama werd geëxploiteerd door een speciaal voor dit doel opgerichte NV van Amsterdamse Katholieken, de Panoramamaatschappij Jeruzalem, en tentoongesteld in het - gehuurde - Panoramagebouw. Ondanks slechte kritieken (‘erg ordinair’ zegt het Alg. Hand. van 29 nov. 1891) trok het veel publiek. Jeruzalem wordt vertoond van november 1891 tot 31 december 1895, en, na een verblijf in Keulen en München, opnieuw van kerstmis 1901 tot december 1909 (in 1907 wordt het ‘opgefrist’ en van een nieuwe voorgrond voorzien). BRON: De Revisor, 4e jrg, 1977, Lieneke Frierichs blz. 28.

Het einde van de N.V. is minder succesvol. Het eindigt in een openbare verkoping van alle eigendommen, inclusief het panorama. Maar niemand wil het enorme doek van 112 meter lang en 15 meter hoog hebben. De minimumprijs wordt niet gehaald. Maar een dag na de veiling van 21 december 1909 maakt het Algemeen Handelsblad bekend dat het doek 'onderhands' is verkocht aan de Maagdenburgse Panoramamaatschappij. Een aantal maanden later (maart 1910) blijkt dat het panorama toch te zijn verkocht aan een andere partij. Het gaat om twee heren uit Silvolde (Achterhoek). Voor zover bekend waren er problemen met het transport en is het maar de vraag of het ooit in Silvolde is aangekomen. In ieder geval is er nooit meer iets van vernomen.

Terug naar de INHOUDSOPGAVE

Naar het volgende verhaal: VERHAAL 9